Sunucu Odasından Ameliyathaneye: HEPA Filtre Havayı Nasıl Temizliyor?

HEPA filtre, cam elyaflarından oluşan yapısıyla havadaki çok küçük partikülleri üç mekanizmayla yakalıyor; sistem odasından temiz odaya kullanım alanları.

Bir veri merkezinde ya da şirketlerin sistem odasında çalışan herkes, tozun sessiz bir düşman olduğunu bilir. Sunucuların fanları tarafından içeri çekilen ince toz, zamanla soğutma kanallarında birikir, ısının dağılmasını zorlaştırır, konektörlerde ve kartlarda sorunlara zemin hazırlayabilir. Bu yüzden sistem odalarında havalandırma ve filtreleme, soğutma kadar önemli bir konu. Filtreleme denince akla gelen en bilinen terimlerden biri ise HEPA.

HEPA filtre nedir?

HEPA, İngilizce High Efficiency Particulate Air ifadesinin kısaltması; Türkçede yüksek verimli partikül hava filtresi olarak karşılanıyor. Görünüşte katlanmış kalın bir kâğıda benzeyen filtre ortamı, aslında rastgele dizilmiş çok ince cam elyaflardan oluşuyor. Katlama sayesinde küçük bir çerçeveye geniş bir filtre yüzeyi sığdırılıyor. Avrupa’da bu filtreler EN 1822 standardına göre test edilerek H13, H14 gibi sınıflara ayrılıyor; sınıf yükseldikçe filtrenin tuttuğu partikül oranı da artıyor.

Elek gibi değil, tuzak gibi çalışıyor

HEPA filtrenin çalışma prensibi, yaygın düşüncenin aksine bir elekten farklı. Filtre yalnızca lif aralığından büyük parçaları tutmakla kalmıyor, farklı boyuttaki partikülleri farklı yollarla yakalıyor. Görece büyük partiküller, hava akışı lifin çevresinden dolaşırken ataletleri nedeniyle düz yollarına devam edip life çarpıyor. Orta boydaki partiküller hava akımıyla birlikte hareket ederken bir life yeterince yaklaştığında ona tutunuyor. En küçük partiküller ise hava molekülleriyle çarpışarak düzensiz, zikzak bir hareket yapıyor ve bu dağınık hareket sırasında liflere yakalanıyor. Bu üç mekanizmanın birlikte çalışması sayesinde HEPA filtre, gözle görülmeyecek kadar küçük toz, polen, duman ve mikroorganizma taşıyan partikülleri yüksek verimle tutabiliyor.

Bu yapı, filtrenin sistem içindeki konumunu da belirliyor. HEPA filtre genellikle son kademe olarak kullanılıyor; önündeki ön filtre ve torba filtreler kaba tozu tutarak HEPA’nın ömrünü uzatıyor. Filtre doldukça hava direnci artıyor, bu nedenle filtrenin iki yüzü arasındaki basınç farkı izlenerek değişim zamanı belirleniyor. İstanbul Sancaktepe merkezli Med Makina’nın hazırladığı rehberde, HEPA filtre nasıl çalışır sorusu seçim kriterleriyle birlikte ayrıntılı biçimde yanıtlanıyor.

Hassas ekipman ve temiz alanlarda kullanım

HEPA filtreler; ilaç ve medikal cihaz üretimindeki temiz odalarda, laboratuvarlarda, elektronik üretim alanlarında ve ameliyathanelerde hava kalitesinin temel güvencesi olarak kullanılıyor. Bu alanlarda filtreler çoğunlukla tavana yerleştirilen, kendi fanıyla havayı filtreden geçirip odaya veren fan filtre üniteleri içinde ya da klima santraline bağlı filtre kutularında yer alıyor.

Standart bir sistem odası için HEPA seviyesinde filtreleme her zaman gerekmeyebilir; çoğu durumda doğru seçilmiş ön ve ara kademe filtreler, odanın hafif pozitif basınçta tutularak toz girişinin sınırlanması ve düzenli temizlik yeterli olabiliyor. Ancak ölçüm cihazlarının bulunduğu laboratuvarlar, hassas donanımın üretildiği ya da onarıldığı alanlar gibi ortamlarda HEPA’lı çözümler gündeme geliyor. Burada kritik nokta, filtrenin yalnızca doğru sınıfta seçilmesi değil, çerçevesinden kaçak yapmayacak şekilde monte edilmesi ve sızdırmazlık testiyle doğrulanması.

Med Makina’nın ürün yelpazesi, HEPA filtre ve fan filtre ünitelerinin yanı sıra bu ekipmanların TÜRKAK onaylı validasyon firmalarıyla birlikte yürütülen test ve raporlama süreçlerini de kapsıyor; firma 2012’den beri temiz oda ve hijyenik iklimlendirme alanında üretim yapıyor. Sunucu odasından ameliyathaneye kadar farklı ortamlarda ortak kural değişmiyor: Temiz hava, doğru filtre ile doğru kurulumun birleşiminden doğuyor.