Arapça Dijital Yazıların Fontu Ne Seçilmeli?

Günümüzde dijital Kur’an uygulamalarının yaygınlaşması, akıllı telefonların hayatımızın ayrılmaz parçası haline gelmesi ve internet üzerinden dini içeriklere erişimin artmasıyla birlikte, Arapça yazıların okunabilirliği son derece önemli bir konu haline geldi. Eskiden mushaf okumak için ellerimize aldığımız matbu Kur’an-ı Kerimler, artık telefonlarımızda, tabletlerimizde veya bilgisayarlarımızda ekran başında okunuyor. Bu durum, font seçimini eskisinden çok daha kritik bir mesele haline getirdi. Çünkü yanlış seçilmiş bir font, gözü yorabilir, okumayı zorlaştırabilir ve hatta harflerin yanlış anlaşılmasına sebep olabilir. Özellikle Arap harflerinin birbirine benzeyebilen yapısı düşünüldüğünde, doğru font seçimi sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda anlamın doğru aktarılması açısından da hayati önem taşıyor.

En Çok Kullanılan Arapça Fontlar

Dijital platformlarda en sık karşımıza çıkan Arapça fontlardan biri şüphesiz Elif (KFGQPC Uthman Taha Naskh) fontudur. Bu font özellikle Medine mushafının dijital versiyonunda kullanılması sebebiyle Müslümanlar arasında büyük bir güven kazanmıştır. Ayet Online gibi yaygın kullanılan Kur’an okuma platformları da Elif fontunu tercih ediyor. Bu tercihin ardındaki en büyük sebep, Elif fontunun son derece okunaklı olması ve harflerin birbirinden net bir şekilde ayrılabilmesidir. Elif fontu, klasik nesih hattının dijitale aktarılmış halidir ve özellikle uzun metinlerde gözü yormadan rahat okunabilir. Harflerin oranları dengeli, hareke ve şedde işaretleri açık seçik, kelimeler arası boşluklar yeterli düzeydedir.

Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı ise kendi dijital uygulamalarında ve web sitesinde genellikle Traditional Arabic ve Scheherazade gibi fontları kullanmaktadır. Diyanet’in tercih ettiği bu fontlar, Türkiye’de yaşayan Müslümanların alıştığı mushaf yazı stiline oldukça yakın olması sebebiyle benimsenmiştir. Traditional Arabic fontu, Microsoft Office programlarında da varsayılan olarak gelen bir font olduğu için birçok kullanıcı tarafından tanınır ve rahatça kullanılabilir. Scheherazade ise SIL International tarafından geliştirilen, açık kaynak kodlu ve ücretsiz bir fonttur. Özellikle akademik çalışmalarda ve dini metinlerde tercih edilir çünkü geniş karakter desteği vardır ve hareke işaretlerini çok iyi gösterir.

Bunların dışında Amiri, Lateef, Noto Naskh Arabic ve Arabic Typesetting gibi fontlar da dijital platformlarda sıkça kullanılmaktadır. Amiri fontu, klasik Arap tipografisine sadık kalarak tasarlanmış modern bir fontur ve kitap basımlarında oldukça tercih edilir. Lateef ise daha sade ve temiz bir görünüme sahiptir, özellikle web sitelerinde kullanıldığında gözü yormaz. Noto Naskh Arabic, Google’ın geliştirdiği Noto font ailesinin bir parçasıdır ve tüm dillerde tutarlı bir görünüm sağlamayı hedefler. Bu font da özellikle çok dilli sitelerde tercih edilir.

Her ne kadar bu fontların hepsi teknik olarak kullanılabilir olsa da, Kur’an okumak söz konusu olduğunda Elif fontunun ayrı bir yeri vardır. Çünkü bu font, sadece okunaklı olmakla kalmaz, aynı zamanda Medine mushafındaki orijinal hattın en sadık dijital versiyonudur. Bu da Müslümanlar için hem aşinalık hem de güven sağlar.

Arapça Yazılarda Punto Büyüklüğü Ne Olmalı?

Arapça metinlerde punto büyüklüğü konusu, Latin alfabesine göre yazılmış metinlerden biraz farklı ele alınmalıdır. Bunun en önemli sebebi, Arap harflerinin yapısının daha karmaşık olmasıdır. Latin alfabesinde harfler genellikle basit çizgilerden oluşur ve birbirinden kolayca ayırt edilebilir. Ancak Arapça’da harfler birbirine bağlanır, hareke işaretleri eklenir ve özellikle “ba”, “ta”, “sa”, “nun” gibi harfler sadece nokta sayısıyla birbirinden ayrılır. Bu durum, küçük punto kullanıldığında bu detayların kaybolmasına ve harflerin birbirine karışmasına sebep olabilir.

Genel bir kural olarak, Latin alfabesiyle yazılmış bir metin 12 punto ile rahatça okunabiliyorsa, aynı okunabilirlik seviyesini Arapça’da yakalamak için en az 14-16 punto kullanmak gerekir. Özellikle dijital ekranlarda bu fark daha da belirginleşir. Bilgisayar ekranlarında 16 punto, tablet ve telefonlarda ise 18-20 punto civarı bir büyüklük göz sağlığı açısından idealdir. Çünkü ekranların ışık yayması ve pikselli yapısı, küçük harflerin okunmasını zorlaştırır. Ayrıca yaşlı kişiler veya görme problemi olanlar için punto büyüklüğünün daha da artırılması gerekebilir.

Özellikle Kur’an okumak söz konusu olduğunda, punto büyüklüğü sadece rahatlık meselesi değil, aynı zamanda hata yapmamak açısından da önemlidir. Yanlış okuyup yanlış anlamak, ibadet açısından kabul edilemez bir durumdur. Dolayısıyla dijital Kur’an uygulamalarının çoğu kullanıcıya punto büyüklüğünü ayarlama imkanı sunar. Bu özelliği kullanmak, hem göz sağlığını korumak hem de doğru okuyabilmek adına son derece önemlidir.

Ayrıca satır aralığı da Arapça metinlerde göz ardı edilmemelidir. Latin alfabesinde 1.15 veya 1.5 satır aralığı yeterliyken, Arapça metinlerde özellikle harekeli yazılarda satır aralığının 1.8 hatta 2.0 olması okunabilirliği çok artırır. Çünkü Arapça’da üst ve alt hareke işaretleri satırlar arasına girebilir ve satırlar çok sık olduğunda birbirine karışabilir.

Dijital çağda Arapça yazıların okunabilirliği teknik bir detay gibi görünse de aslında ibadetimizin ve dini öğrenimimizin kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir konudur. Bence Kur’an okumak için en ideal tercih Elif fontudur, çünkü hem klasik mushaf yazısına en yakın olan hem de gözü yormayan bir yapıya sahiptir. Punto büyüklüğü konusunda ise herkesin kendi göz sağlığına göre ayarlama yapması gerektiğini düşünüyorum, ancak genel bir öneri olarak 16-18 puntonun altına düşülmemesi gerektiği kanaatindeyim. Dijital dünyada dini metinleri okurken hem gözümüzü hem de doğru anlamayı korumak için bu detaylara dikkat etmeliyiz. Rabbimiz hepimize Kur’an’ı doğru okumayı ve anlamayı nasip etsin.